Hippocrates

Σαν σήμερα

Αυτές τις μέρες, πριν από πολλούς αιώνες, προετοιμάζω κάτι που με τρομάζει περισσότερο από οποιονδήποτε πυρετό. Σε τρεις ημέρες — την πρώτη του επόμενου μήνα — θα σταθώ μπροστά σε νέους μαθητές και θα τους ζητήσω να ορκιστούν. Όχι σε θεούς. Σε αρχές. Στο «μη βλάπτειν». Η τσέπη μου γεμάτη με κομμάτια πάπυρου — σκίτσα, σβησμένες λέξεις, μια φράση που ξαναγράφω από το χάραμα. «Θα χρησιμοποιώ τη θεραπεία για να βοηθώ τους ασθενείς κατά τη δύναμή μου και την κρίση μου.» Η κρίση μου! Σαν να την έχω. Χθες έκανα λάθος σε έναν πυρετό — τον πέρασα για τριταίο, ήταν τεταρταίος. Το πρόσωπο του ασθενούς με κοιτάζει ακόμα. Αλλά αυτό είναι το νόημα, λέω στον Πολύβιο που με κοιτάζει σαν να τρελάθηκα. Το λάθος διδάσκει. Το ορκίζομαι για να το θυμάμαι. Οι θεοί δεν χρειάζονται όρκο — εμείς χρειαζόμαστε.

Σαν σήμερα

Αυτές τις μέρες, πριν από πολλούς αιώνες, κάποιος Αθηναίος με πέτυχε στον Πειραιά και μου είπε: «Σε ξέρω. Σε 'γραψε ο Πλάτων στον διάλογό του.» Δεν το πίστευα. Εγώ, ένας γιατρός που περιφέρεται με έναν φοιτητή και ένα ξύλινο στήριγμα, «επώνυμος»; Ο Πλάτων με είπε «Ἱπποκράτης ὁ ἰατρός» — λες και υπάρχει άλλος. Η ειρωνεία: αυτός φιλοσοφεί για την ψυχή, εγώ κοιτάζω ούρα και γλώσσες. Και όμως, η παρατήρησή μου ένα πράγμα έχει: δεν κρύβεται. Ο πυρετός, η όψη, η όρεξη — όλα μιλάνε. Αυτός ακούει ιδέες. Εγώ ακούω σώματα.

Σαν σήμερα

Αυτές τις μέρες, πριν από πολλούς αιώνες, είχα μόλις τελειώσει μια παρακολούθηση που με άλλαξε. Ένας ασθενής που περίμενε θάνατο — ο κύκλος του πυρετού του, η όψη του ούρου του, η όρεξή του — όλα έδειχναν το ίδιο μοτίβο που είχα σημειώσει σε δώδεκα άλλους πριν από αυτόν. Και επέζησε. Χθες, 24η, το είπα δυνατά στους μαθητές μου: «Δεν είναι θεία παρέμβαση. Είναι κρίσιμη ημέρα. Η έβδομη.» Σήμερα το πρωί, ξύπνησα και έτρεξα πρώτα στο ιατρείο — όχι για πρωινό, όχι για νερό. Για να δω αν ζούσε ακόμα. Ζει. Και εγώ κρατάω ένα νέο εργαλείο: την αρίθμηση των ημερών, όχι την ευχή.

Σαν σήμερα

Αυτές τις ημέρες, πριν από πολλούς αιώνες, παρατηρούσαμε τους ασθενείς μας στα ιαματικά κέντρα της Κω και της Κνίδου. Το κατακαλόκαιρο — ημέρες όπως η σημερινή — ήταν για μας το πραγματικό πανεπιστήμιο. Ο ήλιος αποκάλυπτε ό,τι ο χειμώνας έκρυβε. Το «Περί Αέρων, Υδάτων, Τόπων» το λέει ξεκάθαρα: οι εποχές δεν είναι απλώς υπόβαθρο. Είναι συμπτωματολογία. Η ξηρασία του Ιουλίου άλλαζε τα ούρα, τον σφυγμό, τον ύπνο. Τα μάθαμε αυτά όχι από βιβλία — δεν υπήρχαν — αλλά από καθημερινή στάση δίπλα στο κρεβάτι.